Lierse reuzen zijn eeuwenoud
Tijdens de Lierse Ommegang komen alle reuzen, fabeldieren en praalwagens buiten. Wist je dat sommige van de reuzen al honderden jaren oud zijn?
Elke reus heeft een geboortedatum. Zo wordt bijvoorbeeld de Reuzin geboren in 1483 en Kinnebaba in 1568. Dat wil zeggen dat we in dat jaar een vermelding over hen terugvinden in de stadsrekening. In de meeste gevallen is er aan de huidige reus geen enkel element meer dat ook echt zo oud is. Want reuzen zijn continu in verandering. Er gebeuren herstellingen, kleding wordt gerepareerd, hun haar wordt opnieuw gekapt, bepaalde onderdelen worden vernieuwd, soms krijgen ze nieuwe kleren en af en toe wordt een reus zelfs volledig vervangen door een nieuw exemplaar. De reuzen zoals we ze vandaag kennen, zagen er dus vroeger anders uit.
Onderzoek naar de neus van Goliath
Goliath is onze oudste reus. Hij wordt geboren in 1469. Hoe hij er toen exact uitzag, weten we niet. Zijn lichaam is doorheen de eeuwen waarschijnlijk vaak hersteld en vernieuwd. Zijn huidige lichaam bestaat uit moderne materialen. Zijn hoofd bestaat dan weer uit linnen en papier-maché, maar bevat wél nog oudere materialen. Bij de laatste restauratie van Goliath in 2019 ontdekt de restauratrice namelijk een oud gezicht. Onder zijn huidige gezicht, zit nog een extra laag. Dat masker is te zwak, dus kan het niet blootgelegd worden. Enkel de neus wordt wel opnieuw vrijgemaakt. Dat wil zeggen dat Goliath vandaag zijn nieuwste gezicht heeft, maar wel met een oudere neus. Misschien zelfs zijn oorspronkelijke neus.
Want uit dit onderste gezicht werd een staaltje leder gehaald. Dit staal werd door het KIK (Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium) onderzocht met de C14-methode. Dankzij deze methode (ook koolstof-14-methode of koolstofdatering genoemd) kan de ouderdom van organisch materiaal bepaald worden.
Alle levende planten en dieren neem koolstof op uit de lucht en via voeding. Een klein deel hiervan is koolstof-14, een radioactieve vorm van koolstof. Als een plant of dier sterft, stopt deze opname. Stilletjes aan vermindert de hoeveelheid C14. Wetenschappers kunnen de overgebleven hoeveelheid meten. Door dat te vergelijken met de hoeveelheid die het dier of de plant had toen het nog leefde, kunnen ze berekenen hoe lang geleden het gestorven is.
In het geval van dit stukje leder, kunnen ze met 95,4% zekerheid zeggen dat het dier gestorven is tussen 1470 en 1640. Aangezien leder meestal snel na de dood van het dier gebruikt wordt, gaat het hier dus om een heel oud hoofd. Misschien zelfs het oorspronkelijke hoofd van Goliath?
Het Schip van ’s lands welvaren krijgt een moderne update
Het Schip van ’s lands welvaren komen we voor de eerste keer tegen in de stadsrekening van 1811. De wagen werd gemaakt door of op vraag van de Lierse schippers, verwijst naar het oude schippersambacht en is een ode aan de welvaart van de stad en het land. In 2021 werd het Schip volledig opnieuw en correct opgetuigd door specialisten Philippe Vanthournhout (bootsman van de Mercator in Oostende) en Koen De Vriese (voormalig havenkapitein in Antwerpen en voorzitter van de School voor Scheepsmodelbouw in Baasrode).
Nu zijn de zeilen aan de beurt. De oude zeilen vingen te veel wind. Niet handig als de wagen door de Lierse straten rijdt. We moesten dus op zoek naar zeilen die wind doorlaatbaar zijn. Geen makkelijke klus! Uiteindelijk werd er gekozen voor hetzelfde materiaal dat gebruikt wordt voor werfdoeken. Het Schip wordt momenteel voorzien van deze nieuwe zeilen en krijgt zo dus een moderne aanpassing. Misschien is dit wel het eerste schip ter wereld met zeilen die geen wind vangen?
Hellewagen
Een van de wagens die meerijdt in de Ommegang is de zogenaamde Hellewagen. Dit monster beeldt de ingang van de hel uit en maant goede Christenen aan om deugdzaam te leven. Anders wacht de hel.
Doorheen de tijd is de betekenis van dit monster jammer genoeg op de achtergrond geraakt. Op een bepaald moment werd ook de wagen onder het monster blauw geschilderd. Vanaf toen werd het monster vaak verward met een walvis of een dolfijn. Het was dus dringend tijd om deze verwarring recht te zetten. Restauratrice Geneviève Hardy verving het water opnieuw door rotsen en zorgde ervoor dat er opnieuw vlammen uit de tralies slaan. Het angstaanjagende monster zit dus weer op z’n rots aan de hellepoort. Zoals het hoort. Klaar om het publiek te waarschuwen voor de hel.
Meer info over de Hellewagen vind je op de website van het Liers Genootschap voor Geschiedenis.